Từng là điểm mua sắm thời trang sầm uất ở TPHCM, chợ Hạnh Thông Tây nay vắng vẻ từ sáng sớm. Giữa khó khăn, nhiều tiểu thương vẫn kiên trì gìn giữ cửa hàng, hy vọng một ngày lại được đón khách đông đúc.
Chiều tà, khi những con phố thương mại khác của thành phố còn tấp nập tiếng rao hàng và tiếng chân khách hàng, chợ Hạnh Thông Tây lại rơi vào im lặng. Những quầy hàng xếp dọc các lối đi, trưng bày quần áo, phụ kiện theo kiểu "treo hàng chờ khách" — một cảnh tượng quen thuộc nhưng giờ đây thêm phần cô đơn. Dãy cửa hàng nối tiếp nhau, nhưng chỉ vài người bán hàng ngồi chống gối, chờ đợi trong không gian không khí ảm đạm.
Chợ Hạnh Thông Tây, nằm ở quận 1, từng là một trong những điểm đến yêu thích của những người tìm kiếm thời trang rẻ tiền và đa dạng ở TPHCM. Thời kỳ hoàng vàng của chợ, các tiểu thương xếp hàng dài chờ bán hàng, khách nhộn nhịp di chuyển giữa các quầy, và doanh thu hằng ngày khá ổn định. Tuy nhiên, những năm gần đây, sự thay đổi của nhu cầu mua sắm, sự bùng nổ của thương mại điện tử, và những biến động kinh tế xã hội đã khiến chợ truyền thống này mất dần sức hút.
Khách hàng thưa thớt, doanh thu sụt giảm
Theo quan sát của các tiểu thương, lượng khách đến chợ Hạnh Thông Tây đã giảm đáng kể so với những năm trước. Buổi sáng còn có vài khách qua lại, nhưng từ chiều tối trở đi, chợ hầu như vắng vẻ. Nhiều cửa hàng có những ngày không bán được bao nhiêu, chỉ đủ để trang trải chi phí thuê mặt bằng và tiền lương nhân viên.
Tình trạng này không phải chỉ riêng của Hạnh Thông Tây. Các chợ truyền thống khác ở TPHCM cũng đang đối mặt với thách thức tương tự. Sự dịch chuyển của thói quen mua sắm từ chợ truyền thống sang các trung tâm thương mại hiện đại, siêu thị, và đặc biệt là các nền tảng thương mại điện tử đã làm thay đổi bộ mặt của thị trường bán lẻ. Khách hàng ngày nay ưa thích sự tiện lợi của mua sắm trực tuyến, giao hàng tận nhà, so giá dễ dàng, thay vì phải ra chợ mất công sức.
Thêm vào đó, dịch bệnh COVID-19 và những biến động kinh tế sau đó cũng tác động không nhỏ đến hoạt động kinh doanh. Nhiều khách hàng quen thuộc đã rời đi, một số chuyển sang mua hàng online, một số khác thay đổi thói quen tiêu dùng. Điều này khiến doanh thu của các tiểu thương sụt giảm mạnh, một số thậm chí không đủ để trang trải chi phí hàng ngày.
Tiểu thương bền bỉ bám trụ
Dù kinh doanh khó khăn, nhưng nhiều tiểu thương vẫn quyết định ở lại và bám trụ với chợ. Với họ, Hạnh Thông Tây không chỉ là nơi làm ăn, mà còn là một phần của cuộc sống, của ký ức và lịch sử cá nhân. Một số người đã ở đây hàng chục năm, qua nhiều thế hệ kinh doanh, từ khi chợ còn sầm uất cho tới bây giờ.
Có những tiểu thương thẳng thắn nói rằng, họ sẽ tiếp tục ngồi ở đây, dù phải chờ 20 năm nữa. Phát biểu này phản ánh tâm lý của những người gắn bó lâu dài với chợ — họ tin rằng, dù khó khăn tạm thời, nhưng ngày nào đó, chợ sẽ lại hồi sinh. Hoặc ít nhất, họ không muốn bỏ cuộc, vì bỏ đi có nghĩa là phải từ bỏ một phần của chính mình.
Sự kiên trì này cũng xuất phát từ thực tế kinh tế. Đối với những tiểu thương lớn tuổi hoặc không có chuyên môn khác, việc rời bỏ chợ để tìm việc làm mới là rất khó khăn. Kinh doanh ở chợ, dù lợi nhuận thấp, vẫn là nguồn thu nhập ổn định. Bên cạnh đó, mối quan hệ với các khách hàng trung thành, những người quen từ lâu, vẫn là một lý do để tiểu thương tiếp tục gắn bó.
Bối cảnh chung của thị trường bán lẻ Việt Nam
Tình trạng của chợ Hạnh Thông Tây là một phần của xu hướng lớn hơn — sự suy giảm của các chợ truyền thống ở các thành phố lớn. Trong khi các nước phát triển đã trải qua quá trình này từ nhiều thập kỷ trước, ở Việt Nam, sự chuyển dịch này diễn ra nhanh chóng và mạnh mẽ trong vòng 10-15 năm gần đây.
Các chợ truyền thống từng là trung tâm của hoạt động thương mại và xã hội cộng đồng. Tuy nhiên, với sự phát triển của cơ sở hạ tầng, tăng trưởng của các trung tâm thương mại hiện đại, và đặc biệt là sự bùng nổ của thương mại điện tử, vai trò của chợ đã thay đổi đáng kể. Nhiều chợ truyền thống đã đóng cửa hoặc chỉ hoạt động ở mức tối thiểu, trong khi một số khác đang cố gắng tái cấu trúc và hiện đại hóa để thích ứng với thời đại mới.
Tuy nhiên, không phải tất cả các chợ truyền thống đều suy giảm. Một số chợ đã thành công trong việc cải tạo, nâng cao chất lượng dịch vụ, kết hợp bán trực tiếp và trực tuyến, từ đó thu hút lại khách hàng. Điều này cho thấy, chợ truyền thống vẫn có cơ hội phát triển, nếu biết thích ứng và đổi mới.
Tương lai không chắc chắn nhưng hy vọng vẫn còn
Câu hỏi đặt ra là, liệu chợ Hạnh Thông Tây có thể hồi sinh hay không? Câu trả lời không đơn giản. Một mặt, xu hướng toàn cầu là chợ truyền thống sẽ tiếp tục suy giảm. Nhưng mặt khác, ở Việt Nam, vẫn còn một bộ phận khách hàng yêu thích mua sắm trực tiếp, thích sự tương tác nhân đối, thích được chọn lựa hàng hóa trực tiếp. Ngoài ra, chợ còn có giá trị về mặt cộng đồng và văn hóa mà các trung tâm thương mại hiện đại không thể thay thế hoàn toàn.
Để chợ Hạnh Thông Tây hồi sinh, cần có sự nỗ lực từ nhiều phía. Chính quyền địa phương có thể hỗ trợ cải tạo cơ sở vật chất, cải thiện vệ sinh và an toàn. Các tiểu thương cần phải đổi mới, kết hợp bán hàng trực tiếp với trực tuyến, nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ. Ngoài ra, cần có các chiến dịch quảng bá, tạo điểm nhấn để thu hút khách hàng quay trở lại.
Dù tương lai không chắc chắn, nhưng sự kiên trì của những tiểu thương vẫn bám trụ ở chợ Hạnh Thông Tây là một tín hiệu tích cực. Họ vẫn tin rằng, một ngày nào đó, chợ sẽ lại thêm sôi động. Cho dù chỉ là hy vọng mong manh, nhưng nó vẫn giúp họ vượt qua những ngày khó khăn. Và có lẽ, chính sự bền bỉ này, cùng với sự thay đổi thích ứng, có thể là chìa khóa để chợ truyền thống tìm lại chỗ đứng của mình trong thị trường bán lẻ hiện đại.
