Hàng trăm người từ nhiều địa phương tập trung tại ao Cụ Kỳ, xã Kim Liên để tham gia lễ hội bắt cá truyền thống bằng nơm tre, tái hiện không khí sôi động của làng quê xứ Nghệ.
Hàng trăm "nơm thủ" — những người thợ bắt cá lành nghề — từ các địa phương khác nhau đã tập trung về ao Cụ Kỳ, xã Kim Liên, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An, để tham gia một lễ hội bắt cá truyền thống độc đáo. Với nơm tre trên tay, họ lội từng bước trong làn nước trong xanh, tạo nên cảnh tượng sôi động và đầy màu sắc của một hoạt động văn hóa làng quê lâu đời.
Lễ hội này không chỉ là một sự kiện bắt cá thông thường mà còn là dịp để các thế hệ người dân địa phương và những người yêu thích nền văn hóa truyền thống gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm, và giữ gìn những kỹ năng thủ công truyền thống của ông cha.
Nơm tre — công cụ bắt cá cổ truyền
Nơm tre là một loại dụng cụ bắt cá truyền thống phổ biến ở vùng sông nước Việt, đặc biệt là tại các địa phương có nhiều ao hồ, sông tây. Công cụ này được chế tác thủ công từ những thanh tre, được bó lại một cách khéo léo thành hình chiếc giỏ có lỗ để cá bơi vào nhưng khó thoát ra. Để sử dụng nơm, người thợ phải có kinh nghiệm, kỹ năng và sự hiểu biết sâu sắc về thói tính, vùng hoạt động của cá.
Kỹ thuật bắt cá bằng nơm đòi hỏi người thợ phải lội sâu vào nước, quan sát tính hiện diện của cá, rồi đặt nơm một cách khéo léo ở những vị trí có khả năng cá sẽ bơi qua. Đây là một kỹ năng mất nhiều năm để thành thạo, được truyền dạy từ thế hệ này sang thế hệ khác trong các gia đình làng quê.
Hoạt động bắt cá tạo không khí sôi động
Tại ao Cụ Kỳ, không khí lễ hội bắt cá bằng nơm tre diễn ra rất sôi động. Hàng trăm người tham gia lội nước, tìm kiếm cá trong những vùng nước tối đen, xám xanh. Âm thanh của nước bắn tung tóe, tiếng gọi hứng khởi của những "nơm thủ" khi bắt được cá, tiếng vỗ tay cổ vũ của những người xem kế bên tạo nên một bức tranh sống động, nhuộm đậm chất làng quê xứ Nghệ.
Cảnh tượng này gợi nhớ đến những ngày xưa, khi bắt cá bằng nơm là một phương tiện sinh kế chính của người dân nông thôn. Mặc dù ngày nay, với sự phát triển của công nghệ và những phương pháp bắt cá hiện đại, nơm tre không còn là công cụ chính trong sản xuất, nhưng nó vẫn được giữ gìn như một di sản văn hóa quý báu của các cộng đồng làng quê.
Ý nghĩa bảo tồn và phát triển văn hóa truyền thống
Lễ hội bắt cá bằng nơm tre tại ao Cụ Kỳ có ý nghĩa đặc biệt trong việc bảo tồn và phát triển các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hiện đại hóa, nhiều kỹ năng thủ công cổ truyền đang dần biến mất, đặc biệt là ở các vùng nông thôn. Bằng cách tổ chức những lễ hội như vậy, các cộng đồng địa phương đang cố gắng giữ sống những ký ức, những kỹ năng, và những giá trị tinh thần gắn liền với đất đai, với quá khứ của mình.
Những "nơm thủ" tham gia vào lễ hội này không chỉ là những người bắt cá, mà còn là những người giữ gìn di sản, những nhân chứng sống của một cách sống, một nền văn hóa phong phú của vùng Nghệ An. Sự xuất hiện của hàng trăm người từ nhiều địa phương chứng tỏ rằng nhu cầu kết nối với những giá trị truyền thống, với cộng đồng quê hương vẫn còn rất mạnh mẽ trong lòng người dân.
Kết nối cộng đồng qua lễ hội
Ao Cụ Kỳ, nằm ở xã Kim Liên, không chỉ là một khoảnh đất nước tự nhiên mà còn là nơi ghi dấu ấn của lịch sử và văn hóa địa phương. Lễ hội bắt cá truyền thống tại đây là một dịp để những người dân từ các vùng khác nhau — dù là những người đã di cư ra thành phố hay những người vẫn sống ở quê — có cơ hội quay trở lại, tái kết nối với những người thân, với cộng đồng, và với những giá trị cơ bản của cuộc sống làng quê.
Qua hoạt động bắt cá bằng nơm tre, những thế hệ trẻ cũng có cơ hội học hỏi trực tiếp từ những người già tuổi, từ những "nơm thủ" lành nghề, giúp truyền lại kỹ năng và kiến thức này cho thế hệ tương lai. Đó là một cách giáo dục sống động, gắn liền với thực tiễn, với đất đai và con người, không chỉ mang lại kiến thức mà còn mang lại sự hiểu biết sâu sắc về lịch sử, văn hóa và bản sắc của cộng đồng.
Lễ hội bắt cá bằng nơm tre tại ao Cụ Kỳ, xã Kim Liên, Nghệ An là một minh chứng sống động cho sức sống mãnh liệt của các giá trị văn hóa truyền thống. Dù thế giới thay đổi nhanh chóng, dù công nghệ tiến bộ, nhưng tình yêu của con người đối với những gì cổ kính, những gì gắn liền với quá khứ, với quê hương vẫn mãi còn đó. Và những "nơm thủ" lội nước ở ao Cụ Kỳ chính là những người giữ sống cháy lửa truyền thống ấy.
