Các biện pháp kinh tế của ông Trump đã làm lạm phát ở mức cao, khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ không có dư địa để giảm lãi suất cơ bản như mong đợi.
Những chính sách kinh tế của Tổng thống Trump đang tạo ra một thách thức lớn cho Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Thay vì có cơ hội cắt giảm lãi suất cơ bản, Fed lại phải duy trì mức lãi suất cao để kiểm soát lạm phát bền vững — một kết quả hoàn toàn trái ngược với kỳ vọng ban đầu của chính quyền.
Tình huống này phản ánh một mâu thuẫn cơ bản: trong khi ông Trump tìm cách kích thích kinh tế bằng các chính sách mở rộng, những biện pháp này lại đẩy giá cả lên cao, buộc ngân hàng trung ương phải duy trì lãi suất ở mức hạn chế để tránh lạm phát vượt khỏi kiểm soát.
Lạm phát dai dẳng cao hơn dự kiến
Các chính sách của ông Trump — bao gồm những đề xuất về thuế quan, cắt giảm chi tiêu chính phủ, và các sáng kiến thúc đẩy tăng trưởng — đã tạo ra áp lực lên mặt bằng giá chung của nền kinh tế. Thay vì giảm dần theo thời gian như nhiều nhà kinh tế dự báo, lạm phát vẫn ở mức cao, giữ cho Fed trong tình trạng cảnh báo.
Nguyên nhân chính nằm ở sự kết hợp giữa nhu cầu tăng cao (do các chính sách kích thích) và cung ứng bị hạn chế. Khi nhu cầu vượt quá khả năng cung cấp, giá cả tất yếu phải tăng. Tình hình trở nên phức tạp hơn khi các yếu tố toàn cầu — như những căng thẳng địa chính trị hoặc rủi ro chuỗi cung ứng — cũng góp phần vào áp lực giá.
Fed đã phải điều chỉnh kỳ vọng của mình. Thay vì theo đuổi một chu kỳ cắt giảm lãi suất ồ ạt, ngân hàng trung ương chuyển sang thái độ kiềm chế, duy trì lãi suất cơ bản ở mức cao để ngăn chặn lạm phát tăng thêm. Quyết định này phản ánh sự cân nhân giữa hai mục tiêu: ổn định giá cả và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
Lợi suất trái phiếu kho bạc tăng theo
Hệ quả trực tiếp của việc Fed giữ lãi suất cao là lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ cũng tăng lên. Khi lãi suất tham chiếu của Fed ở mức cao, các khoản vay khác — bao gồm lãi suất cho vay nhà ở, lãi suất thẻ tín dụng, và lợi suất trái phiếu — cũng theo đó tăng.
Sự tăng lên của lợi suất trái phiếu kho bạc có ý nghĩa quan trọng. Nó làm cho chi phí vay của chính phủ Mỹ tăng lên, đồng thời tác động tiêu cực đến các khoản đầu tư khác — từ bất động sản cho đến các dự án dài hạn của doanh nghiệp. Các nhà đầu tư có xu hướng chuyển sang trái phiếu kho bạc khi lợi suất tăng, vì đây được coi là khoản đầu tư an toàn nhất.
Điều này tạo ra một vòng lặp phức tạp: lạm phát cao buộc Fed giữ lãi suất cao, lãi suất cao làm tăng lợi suất trái phiếu, và lợi suất cao này lại làm tăng chi phí vay cho toàn bộ nền kinh tế. Từ đó, nó có thể làm chậm tăng trưởng kinh tế trong dài hạn.
Mâu thuẫn trong chiến lược kinh tế
Tình huống hiện tại tiết lộ một mâu thuẫn nội tại trong các chính sách kinh tế. Ông Trump đã cam kết sẽ hạ lãi suất để kích thích nền kinh tế, nhưng chính những chính sách của ông lại tạo ra áp lực lạm phát, khiến Fed không thể tuân theo yêu cầu đó mà không chấp nhận rủi ro giá cả mất kiểm soát.
Các nhà kinh tế chỉ ra rằng, để thực sự hạ lãi suất một cách bền vững, cần phải kiểm soát lạm phát trước. Điều này có thể yêu cầu những chính sách khác biệt — chẳng hạn như tăng cung ứng thay vì chỉ tăng nhu cầu, hoặc điều chỉnh các chính sách thuế để không thêm quá nhiều áp lực lạm phát.
Trong bối cảnh này, Fed phải duy trì vai trò của một người gác cổng, bảo vệ ổn định giá cả ngay cả khi điều đó có nghĩa là phải chống lại những mong muốn chính trị về lãi suất thấp hơn. Đây là một tình huống mà ngân hàng trung ương thường gặp phải: cân bằng giữa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và duy trì ổn định tiền tệ.
Tác động rộng hơn đến nền kinh tế
Những hệ quả của tình huống này lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế. Người tiêu dùng phải đối mặt với chi phí vay cao hơn — dù là vay mua nhà, mua xe, hay sử dụng thẻ tín dụng. Các doanh nghiệp nhỏ, phụ thuộc vào vay nợ để mở rộng hoạt động, cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Những đầu tư dài hạn trở nên kém hấp dẫn khi lãi suất cao.
Bên cạnh đó, lãi suất cao có thể dẫn đến suy giảm tăng trưởng, thậm chí có nguy cơ đưa nền kinh tế vào suy thoái. Đây là kịch bản mà Fed đang cố gắng tránh — một nền kinh tế vừa phải chịu lạm phát cao, vừa bị chậm tăng trưởng.
Tình huống này cũng có ảnh hưởng đến thị trường toàn cầu. Lãi suất cao tại Mỹ làm cho đồng đô la Mỹ trở nên hấp dẫn hơn với các nhà đầu tư, dẫn đến sự mạnh lên của đồng tiền này. Điều này, lần lượt, ảnh hưởng đến giá xuất khẩu của Mỹ và các nước khác, tạo ra những rung lắc trong thương mại quốc tế.
Những thách thức mà Fed đang phải đối mặt cho thấy rằng, trong nền kinh tế hiện đại, các chính sách không hoạt động riêng lẻ. Các quyết định về thuế, chi tiêu chính phủ, và chính sách tiền tệ đều liên kết với nhau, tạo ra những tác động phức tạp và đôi khi không mong muốn. Để đạt được mục tiêu kinh tế lâu dài, cần sự phối hợp và cân bằng giữa các công cụ chính sách khác nhau.
